نویسنده: آیت الله میرزا عبدالکریم حق‌شناس

آیت‌الله میرزا عبدالکریم حق‌شناس تهرانی از عالمان، فقها و استادان برجسته اخلاق و عرفان شیعه در روزگار معاصر بود.‎ بخش مهمی از زندگی علمی و معنوی ایشان به تدریس علوم حوزوی، تربیت اخلاقی طلاب و جوانان و برگزاری جلسات اخلاق در تهران گذشت.‎ مسجد امین‌الدوله تهران از مهم‌ترین مراکز فعالیت علمی و تربیتی ایشان و محل برگزاری درس‌ها و مجالس اخلاق وی بود.‎

آیت‌الله حق‌شناس در مسیر تحصیل علوم دینی از محضر شماری از عالمان برجسته زمان خود بهره برد.‎ در فقه و اصول نزد استادانی همچون آیت‌الله سید محمد حجت کوه‌کمره‌ای، آیت‌الله سید احمد خوانساری و آیت‌الله سید حسین بروجردی تحصیل کرد و در مباحث عرفانی نیز از محضر آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی بهره برد.‎ حوزه فعالیت علمی ایشان تنها به اخلاق محدود نبود و فقه، اصول، حکمت و عرفان را نیز دربرمی‌گرفت؛ با این حال، شهرت عمومی آیت‌الله حق‌شناس بیش از همه با درس‌های اخلاق، تهذیب نفس و تربیت معنوی شاگردان پیوند خورده است.‎

در تعالیم اخلاقی آیت‌الله حق‌شناس، موضوعاتی مانند مراقبت و محاسبه نفس، تقوا، اخلاص، توکل، کنترل خشم، پرهیز از گناه و شبهات، اهمیت عمل به دانسته‌های دینی و همراهی علم با تهذیب نفس جایگاه ویژه‌ای دارد.‎ همین رویکرد عملی سبب شده است که آثار منتشرشده از سخنان و درس‌های ایشان، علاوه بر طلاب و اهل علم، برای مخاطبان عمومی علاقه‌مند به اخلاق اسلامی و سیر و سلوک نیز قابل استفاده باشد.‎

بخش قابل توجهی از آثاری که امروز با نام آیت‌الله حق‌شناس منتشر شده‌اند، حاصل گردآوری و تدوین جلسات درس، مواعظ و سخنان اخلاقی ایشان هستند.‎ مجموعه «مواعظ» از شناخته‌شده‌ترین این آثار است که بخش‌هایی از جلسات اخلاقی ایشان را دربرمی‌گیرد.‎ «اخلاق و پندهایی بر سیر و سلوک» و «سخنان حکیمانه و نصیحت‌های پدرانه» نیز از دیگر کتاب‌های منتشرشده بر اساس آموزه‌ها و بیانات ایشان به شمار می‌روند.‎

از آثار علمی و قلمی آیت‌الله حق‌شناس نیز می‌توان به رساله‌ای درباره ارث زوجه و تقریرات دروس فقه و اصول برخی از استادان ایشان اشاره کرد.‎ با این حال، مهم‌ترین میراث مکتوب ایشان برای مخاطب امروز را می‌توان مجموعه درس‌ها و مواعظ اخلاقی دانست که تصویری روشن از نگاه تربیتی و معنوی این استاد اخلاق ارائه می‌کنند.‎

آیت‌الله میرزا عبدالکریم حق‌شناس در دوم مرداد ۱۳۸۶ درگذشت و پیکر ایشان در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام در شهر ری به خاک سپرده شد.‎