مواعظ – جلد پنجم: سلسله مباحث اخلاقی مرحوم آیت الله حق شناس

معرفی کتاب مواعظ جلد پنجم

کتاب مواعظ جلد پنجم پنجمین جلد از مجموعه مباحث اخلاقی آیت‌الله عبدالکریم حق‌شناس رحمه‌الله‌علیه است که توسط استاد محمدعلی جاودان، از شاگردان ایشان، گردآوری و تدوین شده است. مطالب این مجموعه برگرفته از سلسله سخنرانی‌های آیت‌الله حق‌شناس در سال‌های ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ شمسی است که غالباً ظهرهای دوشنبه و چهارشنبه و شب‌های شنبه در مسجد امین‌الدوله برگزار می‌شد.

استاد محمدعلی جاودان برای تدوین این اثر از یادداشت‌ها و فایل‌های صوتی سخنرانی‌های آیت‌الله حق‌شناس استفاده کرده و تلاش داشته است متن کتاب تا حد امکان به مطالب بیان‌شده در جلسات نزدیک باقی بماند.

جلد پنجم مواعظ شامل ۲۲ جلسه از این سخنرانی‌ها، از جلسه صدوبیست‌ویکم تا جلسه صد و چهل‌ودوم است. توکل، صبر و شکر، توبه، اخلاص، عشق، معرفت، مراقبه و محاسبه و انسان کامل از جمله موضوعات اخلاقی و عرفانی مطرح‌شده در این جلد هستند.

توکل بر خدا و تأثیر آن در زندگی

یکی از موضوعات مطرح‌شده در کتاب مواعظ جلد پنجم، توکل بر خداوند و اثرات آن در زندگی انسان است.

توکل در کنار دیگر موضوعات اخلاقی و معنوی کتاب قرار گرفته و بخشی از مباحثی است که آیت‌الله حق‌شناس در جلسات خود درباره مسیر اخلاقی و روحی انسان مطرح کرده‌اند.

این موضوع نیز مانند دیگر مباحث کتاب با استفاده از منابع و آموزه‌های دینی مورد بررسی قرار گرفته است.

صبر و شکر در برابر مصیبت‌ها و نعمت‌ها

صبر و شکر از دیگر محورهای جلد پنجم مواعظ هستند. در این بخش، مسئله صبر در برابر مصیبت‌ها و شکر در برابر نعمت‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.

این دو موضوع در کنار دیگر مباحث اخلاقی کتاب، بخشی از شیوه مواجهه انسان با شرایط مختلف زندگی را تشکیل می‌دهند.

آیت‌الله حق‌شناس در این جلسات با استفاده از آیات، روایات و دیگر منابع مورد استفاده در سخنان خود، درباره این مفاهیم اخلاقی سخن گفته‌اند.

توبه و شرایط آن

بخش دیگری از مطالب مواعظ جلد پنجم آیت‌الله حق‌شناس به موضوع توبه و شرایط آن اختصاص دارد.

توبه در کنار موضوعاتی مانند مراقبه، محاسبه و اخلاص مطرح می‌شود و یکی از مباحث مرتبط با مسیر تربیت اخلاقی و سلوکی انسان در این جلد است.

به این ترتیب، کتاب علاوه بر بیان مفاهیم اخلاقی، به برخی از شرایط و الزامات حرکت انسان در مسیر اصلاح و تربیت خود نیز توجه دارد.

اخلاص و راه‌های تحصیل آن

اخلاص که در جلدهای پیشین مواعظ نیز مورد توجه قرار گرفته، از موضوعات مطرح‌شده در جلد پنجم است.

در این جلسات، آیت‌الله حق‌شناس درباره اخلاص و راه‌های تحصیل آن سخن گفته‌اند. این موضوع در کنار دیگر مباحث مرتبط با سیر و سلوک و اصلاح درونی انسان قرار می‌گیرد.

کتاب با پرداختن به اخلاص، توبه، توکل و دیگر موضوعات اخلاقی، مجموعه‌ای از مباحث مربوط به تربیت و رشد معنوی انسان را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

عشق و مراتب آن

یکی دیگر از موضوعات این جلد، عشق، معشوق و مراتب عشق است.

این مبحث در میان موضوعات اخلاقی و عرفانی جلسات قرار دارد و آیت‌الله حق‌شناس در سخنان خود به ابعاد و مراتب آن پرداخته‌اند.

در کنار عشق، موضوع معرفت نیز در کتاب مورد توجه قرار گرفته و مباحثی درباره معرفت و معرفت‌نامه در این جلسات مطرح شده است.

مراقبه و محاسبه در سیر و سلوک

مراقبه و محاسبه از موضوعات مهم دیگری هستند که در جلد پنجم مواعظ مورد بحث قرار می‌گیرند.

در این بخش، آیت‌الله حق‌شناس درباره اهمیت مراقبه و محاسبه در سیر و سلوک سخن گفته‌اند. این دو مفهوم در کنار توبه، اخلاص و معرفت، بخشی از مباحث مربوط به تربیت نفس و مسیر معنوی انسان را تشکیل می‌دهند.

از این جهت، جلد پنجم نیز مانند جلدهای پیشین مجموعه مواعظ، توجه ویژه‌ای به مراقبت انسان از اعمال و وضعیت درونی خود دارد.

انسان کامل و ویژگی‌های آن

موضوع انسان کامل نیز در میان مباحث این جلد قرار دارد.

آیت‌الله حق‌شناس در این جلسات به صفات و نشانه‌های انسان کامل پرداخته‌اند و این موضوع را در کنار دیگر مباحث اخلاقی و عرفانی کتاب مطرح کرده‌اند.

به این ترتیب، محتوای جلد پنجم از موضوعات عملی مانند مراقبه، محاسبه، توبه و صبر تا مباحثی مانند معرفت، عشق و انسان کامل را در بر می‌گیرد.

آیات، روایات و اشعار در مواعظ آیت‌الله حق‌شناس

در بیان مباحث کتاب مواعظ جلد پنجم از آیات قرآن کریم، احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام، نظرات فلاسفه و عارفان و اشعار ادبی استفاده شده است.

این مطالب در خلال سخنرانی‌های آیت‌الله حق‌شناس و برای توضیح موضوعات اخلاقی و عرفانی مطرح شده‌اند و در نسخه تدوین‌شده جلسات نیز انعکاس یافته‌اند.

بیان ساده و روان این مباحث نیز از ویژگی‌های ذکرشده برای این مجموعه است.

کتاب مواعظ جلد پنجم برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه کتاب مواعظ جلد پنجم آیت‌الله حق‌شناس برای علاقه‌مندان به اخلاق و عرفان اسلامی، سیر و سلوک و مباحث تربیتی آیت‌الله عبدالکریم حق‌شناس مناسب است.

همچنین کسانی که به موضوعاتی مانند توکل، صبر، شکر، توبه، اخلاص، مراقبه و محاسبه، معرفت، عشق و انسان کامل علاقه دارند، می‌توانند مجموعه‌ای از سخنان آیت‌الله حق‌شناس درباره این مباحث را در این جلد مطالعه کنند.

این کتاب پنجمین جلد از مجموعه مواعظ است و متن تدوین‌شده جلسات صدوبیست‌ویکم تا صد و چهل‌ودوم این سلسله مباحث اخلاقی را در اختیار خواننده قرار می‌دهد.