نویسنده: آیت الله محمدتقی بهجت فومنی
آیتالله محمدتقی بهجت فومنی از مراجع تقلید، فقها و عالمان برجسته شیعه در روزگار معاصر بود که در کنار جایگاه علمی خود، به زهد، سادهزیستی و توجه ویژه به اخلاق و سیر و سلوک معنوی شهرت داشت. ایشان در سال ۱۲۹۵ شمسی در فومن متولد شد و پس از سالها تحصیل و تدریس علوم دینی، به یکی از چهرههای برجسته حوزه علمیه قم تبدیل شد.
آیتالله بهجت تحصیلات حوزوی خود را از فومن آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به کربلا و نجف رفت. در حوزه علمیه نجف از محضر استادان بزرگی همچون آیتالله سید ابوالقاسم خویی، آیتالله محمدحسین غروی اصفهانی مشهور به کمپانی و آیتالله میرزا علی قاضی بهره برد. حضور در درس این عالمان، بهویژه در حوزه فقه، اصول و اخلاق و عرفان، نقش مهمی در شکلگیری شخصیت علمی و معنوی ایشان داشت. پس از بازگشت به ایران نیز در قم اقامت گزید و سالیان طولانی به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت.
حوزه فعالیت علمی آیتالله بهجت بیش از همه بر فقه و اصول متمرکز بود، اما آنچه نام ایشان را در میان طیف گستردهای از مخاطبان شناختهشده ساخته، توصیهها و رهنمودهای اخلاقی و معنوی اوست. توجه به نماز، ترک گناه، عمل به واجبات، مراقبت بر رفتار روزانه، انس با قرآن و ادعیه و عمل به دانستههای دینی از محورهای پرتکرار در سخنان و توصیههای ایشان است. بسیاری از این توصیهها کوتاه و سادهاند، اما بر جنبه عملی دینداری و پیوند میان معرفت و عمل تأکید دارند.
آثار مرتبط با آیتالله بهجت را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد: آثار علمی و فقهی که مستقیماً از نوشتهها و تحقیقات ایشان شکل گرفتهاند و کتابهایی که پس از گردآوری سخنان، درسها، خاطرات و توصیههای اخلاقی ایشان تدوین و منتشر شدهاند. از آثار علمی ایشان میتوان به «وسیلة النجاة»، «جامعالمسائل» و حواشی و تحقیقات فقهی اشاره کرد.
در کنار آثار فقهی، کتابهای متعددی نیز درباره سیره و اندیشه اخلاقی آیتالله بهجت منتشر شده است. مجموعه سهجلدی «در محضر بهجت» از شناختهشدهترین این آثار است که نکات، سخنان و پرسشوپاسخهای مطرحشده در جلسات ایشان را دربرمیگیرد. «حضرت حجت (عج)»، «مواعظ البهجه»، «رحمت واسعه» و «زمزم عرفان» نیز از جمله کتابهای شناختهشدهای هستند که سخنان، خاطرات یا آموزههای مرتبط با ایشان را گردآوری کردهاند. بنابراین همه کتابهایی که با نام آیتالله بهجت شناخته میشوند، تألیف مستقیم ایشان نیستند و بخشی از آنها توسط شاگردان، نزدیکان یا پژوهشگران بر اساس بیانات و سیره ایشان تدوین شدهاند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه در میراث مکتوب آیتالله بهجت، گستردگی آثاری است که پس از رحلت ایشان با محوریت سخنان و سیره او منتشر شدهاند. این کتابها موضوعاتی از احکام و مباحث تخصصی فقهی تا اخلاق، عبادت، دعا، زیارت، خودسازی و شیوه زندگی دینی را دربرمیگیرند و به همین دلیل آثار مرتبط با ایشان مخاطبانی فراتر از فضای تخصصی حوزههای علمیه پیدا کردهاند.
آیتالله محمدتقی بهجت فومنی در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸ در قم درگذشت و پیکر ایشان در حرم حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها به خاک سپرده شد.





